Voorlichting door belastingdienst “met korreltje zout”?
De voorlichting welke de fiscus geeft, is bedoeld om particulieren en bedrijven te wijzen op hun rechten en plichten. Dit doet de belastingdienst onder meer door middel van toelichtingen op formulieren, het uitgeven van brochures en het geven van informatie via haar website. Maar kunt u zomaar op deze voorlichting vertrouwen?
Wat was het geval?
Voorlopige teruggaaf. Een vrouw vraagt over het jaar 2002 een voorlopige teruggaaf aan van de algemene heffingskorting met het daarvoor bestemde formulier van de belastingdienst. Aan de hand van het stroomschema op het formulier komt zij tot de conclusie dat zij inderdaad recht heeft op de voorlopige teruggaaf. Belangrijk hierbij was dat haar echtgenoot inkomsten uit dienstbetrekking heeft en zij zelf geen inkomen heeft, hetgeen zij ook zo op het formulier verwerkt. Zij krijgt naar aanleiding van haar verzoek een teruggaaf van € 1.648,-.
Wat zegt de inspecteur?
Toch niet juist. Achteraf blijkt deze teruggaaf toch niet juist te zijn, omdat haar echtgenoot geen inkomsten uit Nederlandse dienstbetrekking had, maar uit Duitse dienstbetrekking. Bij de man was uiteindelijk slechts € 139,- Nederlandse belasting verschuldigd, zodat de vrouw ook slechts recht had op maximaal dit bedrag. Gevolg: de inspecteur vordert terugbetaling van € 1.509,- plus € 66,- heffingsrente.
Wat vindt de rechter?
Het Hof heeft in eerste instantie geoordeeld dat het vertrouwensbeginsel verbiedt dat de inspecteur de voorlopig verleende teruggaaf met een definitieve aanslag ongedaan maakt. Bij de voorlopige teruggaaf wordt namelijk gesuggereerd dat die teruggaaf bij correcte invulling van het formulier definitief is en voorts moeten bewuste tekortkomingen van het formulier voor rekening van de belastingdienst komen.
Hoge Raad. Uiteindelijk moet zelfs de Hoge Raad er aan te pas komen om uitsluitsel te geven over wie er nu gelijk heeft. Allereerst stelt de Hoge Raad vast dat alleen gevraagd naar de hoogte van de inkomsten van de echtgenoot, en niet naar de over die inkomsten verschuldigde inkomstenbelasting of premie volksverzekeringen. Beantwoording naar waarheid van deze vragen leidt in het geval van belanghebbende tot de conclusie dat zij recht heeft op een voorlopige teruggaaf ter grootte van het bedrag van de algemene heffingskorting.
Daarnaast wordt echter in de toelichting van de Belastingdienst bij de verzoeken om een voorlopige teruggaaf voor het jaar 2002 vermeld:
“U heeft alleen recht op uitbetaling van de algemene heffingskorting als uw fiscale partner in 2002 voldoende belasting en premie volksverzekeringen betaalt over zijn inkomen, nadat rekening is gehouden met de heffingskortingen waar uw fiscale partner recht op heeft.”
Algemene toelichting. Omdat het hier een aanvraagformulier betreft waarbij een toelichting is gegeven welke voor algemeen gebruik is, is er geen sprake van een bewuste standpuntbepaling van de fiscus of van een toezegging, maar slechts van een (mogelijk onjuiste) inlichting. Met het oog op het belang dat de fiscus zijn voorlichtende taak onbelemmerd kan vervullen, moet worden aanvaard dat onjuiste voorlichting door de fiscus in de regel niet voor diens rekening komt. De inspecteur is dan ook in de regel niet gebonden aan de door dergelijke voorlichting gewekte verwachtingen. De terugvordering van het bedrag is dus terecht volgens de Hoge Raad.
Heffingsrente. Wat betreft de heffingsrente oordeelt de Hoge Raad dat de tekst van het formulier niet zo duidelijk in strijd was met de wet dat de vrouw redelijkerwijs de onjuistheid daarvan had moeten begrijpen. Daarom kan er op grond van het zorgvuldigheidsbeginsel geen heffingsrente gerekend worden.
Ons commentaar.
Bevestiging. Deze uitspraak van de Hoge Raad is een bevestiging van oude jurisprudentie van de Hoge Raad op dit gebied, en bevestigt nog eens dat u niet teveel moet afgaan op algemene uitlatingen van de belastingdienst. Ook de antwoorden van medewerkers van de belastingtelefoon leiden niet tot opgewekt vertrouwen.
Tip. Als u zekerheid wilt over bepaalde vragen, dan moet u om een expliciete uitspraak hierover bij de inspecteur vragen. Aan zo'n uitspraak mag u uiteraard wel vertrouwen ontlenen.
Onjuiste voorlichting door de belastingdienst in algemene brochures, formulieren e.d. leiden er niet toe dat u de fiscus daaraan kunt houden. Als u specifieke standpunten van de fiscus wilt, dan zult u deze voor uw situatie moeten vragen.
